Қазақстанда сыра таңбалаудың жаңа ережелері: айыппұлдар мен талаптар

2026 жылғы 1 ақпаннан бастап еліміздегі мыңдаған қоғамдық тамақтану мекемелері сыраны міндетті түрде таңбалауға тиіс. Мейрамханалар, барлар мен кафелер әрбір сатылған бөтелкені арнайы код арқылы тіркеуге міндетті. Бұл код чекте жоқ болса, мекеме 173 мың теңгеге дейін айыппұл төлеуі мүмкін.

Биылдан бастап сыраға арналған кегтер мен бөтелкелерді міндетті түрде таңбалау керек, ал 2027 жылдан бастап бұл талап банкаларға да қолданылады. Егер тауар осы мерзімдер басталғаннан кейін өндірілсе, оны таңбалау керек. Қолдағы ескі өнімді таңбаламай сатуға болады.

Айыппұлдар

2026 жылғы 19 қаңтардан бастап заңдағы түзетулер күшіне енді: чекте таңбалау коды жоқ болса, кәсіпкерді тікелей жауапқа тартуға болады. Егер мекеме міндетті түрде таңбаланатын тауарды сатып, чекте таңбалау кодын көрсетпесе, бұл заңбұзушылық болып есептеледі. Мұндай жағдайда айыппұл мына тәртіппен салынады:

1. Бірінші заңбұзушылық үшін ескерту беріледі.
2. Заңды қайта бұзған жағдайда айыппұл салынады:

• шағын бизнес үшін — 20 АЕК (2026 жылы 86 500 теңге)
• орта бизнес үшін — 30 АЕК (129 750 теңге)
• ірі бизнес үшін — 40 АЕК (173 000 теңге)

Осы бап бойынша өтетін әкімшілік істерді мемлекеттік кіріс органдары бақылайды.

Сыра сатуға қатысты жаңартылған ережелер

Қысқаша айтқанда, сату барысында код сканерлейтін қосымша кезең пайда болады, бірақ жалпы сату тәртібі өзгермейді:

1. Тауарды таңбалау және қадағалау жүйесінде (ТТҚ АЖ) тіркелесіз.
2. Жеткізушіден сыра алғаннан кейін таңбаны сканерден өткізесіз — барлығы ТТҚ АЖ-дегі жүкқұжатта жазылған ақпаратпен сәйкес келетінін тексересіз.
3. Сыра сатқан кезде кассир бөтелкедегі арнайы кодты сканерлейді (DataMatrix).
4. Жүйе ақпаратты салық органына автоматты түрде жіберіп, нақты бөтелкені сатылған деп белгілейді.

Қайта қарап шығу қажет негізгі жайттар

1. Касса жабдығы

Касса мына талаптарға сай болуы керек:

• 2.0.3 хаттамасын қолданады
• Ұлттық тауар каталогымен (ҰТК) жұмыс істейді
• Data Matrix таңбалау кодтарын фискалдық деректер операторына (ФДО) жібере алады

1. Сканер. Тауардың маркасын сканерлеу үшін Data Matrix кодтарын оқитын 2D сканер қажет. Немесе Webkassa мобильді қолданбасын пайдалануға болады — сатушы кодты телефон камерасы арқылы сканерлейді. Мұндай жағдайда қосымша жабдықтың қажеті жоқ. Сату туралы ақпаратты салық органдарына Webkassa жүйесі арқылы жіберетін кәсіпкерлер Webscan модулін тегін қоса алады.
2. Автоматтандыру жүйесін баптау. Автоматтандыру жүйеңіз таңбалау кодтарымен жұмыс істей алатынын тексеріңіз. Егер Poster автоматтандыру жүйесінің клиенті болсаңыз және Webkassa-мен жұмыс істесеңіз, сату барысын баптаудың қажеті жоқ. Бәрі дайын:

• сыра таңбалау мүмкіндігі бар (жүйе жұмыстың бас бөлігін автоматты түрде жасайды — тек тауарды тексеріп, таңбаланған сыраны қабылдау барысын баптау қажет)
• жүйенің жұмысы жаңа талаптарға сәйкес келеді
• Poster жүйесі Webkassa жаңалықтарымен біріктірілген

Сыра таңбалау — бұл алкоголь сатуға қолданылатын жаңа талап. Жалпы сату тәртібі аса өзгермейді, бірақ жұмыс процесін қазір қайта қарап шыққан дұрыс. Кассаны, жабдықты және сауда деректерінің салық органдарына қалай жіберілетінін тексеру маңызды. Осы жайттардан туындайтын қателер кейін айыппұлға әкелуі мүмкін.

Бұл материалды Ösim үшін Poster компаниясы әзірледі.

Poster — Орта Азиядағы дәмханалар мен мейрамханаларға арналған алғашқы бұлтты автоматтандыру жүйесі (2013 жылдан бастап жұмыс істейді). Бір POS жүйесі барлық мәселелерді шешеді: касса, қойма, QR-мәзір, AI-көмекші, жеткізу, қаржы, талдау, CRM.

Бүгінде Poster-мен әлемнің 110 елінде 28 000 мекеме жұмыс істейді, оның ішінде Қазақстанда 2 000 клиенті бар. Күн сайын шамамен 1 800 000 чек осы жүйе арқылы өтеді.