Бастапқы шығын жоспарының бір жарым есе ұлғаюы

Бастапқыда жобаны шамамен 130 млн теңгеге іске асырамыз деп жоспарлағанбыз, нәтижесінде шығын 200 млн теңгеге жетті. Шығын 50%-ға өсті, әрі қосымша шығындардың басым бөлігі жабдыққа емес, алғаш көргенде көзге түсе бермейтін нәрселерге кетті.

Арнайы жобамыз мәресіне жетті. Алдыңғы мақалаларда екі ай ішінде өндіріс желісін жеткізіп, құрастырып шыққанымызды, барлық құжаттарды рәсімдеп, алғашқы өнім партиясын дайындағанымызды баяндаған едім. Ал бұл жолы қаржы мен шығын туралы әңгімелесейік.

Ақша қайда кетті

Жобаға құйылған ақшаны шығын баптарына бөліп қарастырайық:

• Жабдық — 40%. Ең үлкен және алдын ала болжауға оңай болған шығын бабы. Бұл жерде шығын мөлшерін о бастан-ақ білгенбіз
• Шикізаттың бастапқы қоры — 15%. Өндірісті толық көлемде іске қосуға арналған алғашқы сатып алу
• Жөндеу жұмыстары — шамамен 13%. Ең жылдам өскен шығын бабы осы болды. Оның себебіне кейін тоқталамын
• Алғашқы айлардағы жалақы қоры — 7%. Команда алғашқы тапсырыстар жөнелтілмей тұрып-ақ жұмысқа кіріседі, сондықтан бұл шығын өндіріс іске қосылғанға дейін пайда болады
• Рұқсат құжаттары — 5%
• Алғашқы айлардағы жалға алу ақысы мен коммуналдық төлемдер — 5%. Өндіріс табыс әкеле бастағанға дейін-ақ ғимараттың жалға алу ақысы мен коммуналдық шығынын төлеуге тура келеді
• Газ — 4%
• Маркетинг — 1%
• Ұсақ-түйек пен күтпеген шығындар — шамамен 10%. Бұған бастапқы жоспарға кірмегеннің бәрі жатады: қосымша сатып алынған құралдар, қайта жасауға тура келген нәрселер және аяқасты қабылданған шешімдер

Соңғы тармаққа назар аударыңыз. Бюджеттің 10%-ы бастапқыда мүлде қарастырылмаған шығындарға жұмсалды. Өндірісті іске қосу құны көбіне дәл осындай алдын ала есепке алынбаған шығындардан қалыптасады.

Ең көп өскен шығын бабы

Жөндеу жұмыстары. Бұл шығын бабы бәрінен көп өсті.

Ғимаратты сырттай көргенде бәрі дұрыс сияқты, ал жөндеу жұмыстарына кіріскенде мүлде басқа жағдайға тап боласың. Жұмыс барысында бұрын көзге түспеген мәселелер біртіндеп анықтала береді. Соның салдарынан шығын көлемі де ұлғаяды.

Жөндеу жүріп жатқан кезде бастапқы талап та өзгере бастайды. Қабырғаны бәрібір бұзып жатқан соң, бірден дұрыс жасап алайық дейсің. Еденді ауыстырып жатқан соң, өндірістік жүктемеге лайықтап жасайық деген шешім қабылдайсың. Жеке алып қарасақ, мұның бәрі орынды шешімдер, бірақ барлығы қосылғанда шығынның өсуіне алып келеді.

Алдын ала болжау мүмкін емес шығындар

Су.

Инженерлік желілерді ашқан кезде құбырлардың зақымданып, мүлде жарамсыз күйде екені белгілі болды. Соның салдарынан су құбырларын да, кәріз жүйесін де толық ауыстыруға тура келді.

Мұндай шығынды алдын ала болжау мүмкін емес. Еденнің астындағы құбырлардың жағдайын еденді бұзбайынша көре алмайсың. Ал мұндай жұмыстар ғимаратты жалға алып, жөндеу жұмыстарына кіріскеннен кейін ғана басталады.

Екінші күтпеген шығын газға байланысты болды. Бастапқы жоспар бойынша газгольдер орнатып, оған шамамен 2 млн теңге жұмсаймыз деп есептеген едік. Бірақ іс жүзінде 700 метр магистраль газ желісін тартуға тура келді. Соның салдарынан газға кеткен шығын жоспарлағанымыздан төрт есе жоғары болды.

Уақыт тығыздығы шығынды қалай арттырды

Инвестицияны сырттан тартқан едік, ал мұндай қаражаттың құны алғашқы күннен бастап есептеле бастайды. Жалға алу ақысы төленеді, команда жалақы алады. Өндіріс желісі іске қосылғанға дейін инвестиция табыс әкелмейді, керісінше шығын болып есептеледі.

Сондықтан өндірістің тоқтап тұрған әр аптасы шығынға айналады.

Осы тұста біз қосымша шығын талап еткен, бірақ жобаны сақтап қалған шешім қабылдадық. Өнімді әлі толық дайын емес цехта өндіре бастадық. Қолда бар жабдықпен іске қосылып, қалған жұмыстарды өндіріс жүріп жатқан кезде аяқтадық. Мұндай шешімнің өз құны бар: жөндеуі аяқталмаған өндіріс орнында жұмыс істеу үшін қосымша жабдық сатып алуға тура келді. Бірақ өндірісті тоқтатып, уақыт жоғалту одан да қымбатқа түсетін еді.

Барлығын бір уақытта іске асырып жатқанда, жылдам шешім қабылдау керек. Ал мұндай шешімдер әрдайым жан-жақты талдауға мүмкіндік бермейді. Сондықтан кейбір тұста қате жасау қалыпты жағдай болып саналады.

Қай жерден үнемдеуге болмайды

Біз үнемдемеген үш шығын бабы бар.

Жабдық. Бұл — өндірістің негізі. Арзан жабдық бастапқыда ақша үнемдегендей көрінеді. Бірақ оның салдары сапасыз өнімге, өндірістегі ақауларға және үздіксіз жөндеу жұмыстарына әкеледі.

Санитарлық талаптар. Біз адамдар тұтынатын өнім шығарамыз. Сондықтан өндірістегі тазалық пен санитарлық талаптардан үнемдеуге болмайды.

Цехтің әрлеу жұмыстары. Тамақ өндірісінде барлық жұмыс орындары оңай жуылып, санитарлық талаптарға сай болуы керек. Сондықтан әрлеу жұмыстары интерьердің емес, өндіріс технологиясының бір бөлігі болып саналады.

Басқа шығындарды қысқартуға болады, ал осы үшеуіне келгенде үнемдеуге кеңес бермеймін.

Өзіміз жасаған нәрселер

Шығынды белгілі бір деңгейде ұстап тұруға мүмкіндік берген тағы бір нәрсе болды. Көптеген күрделі жұмысты сыртқы мамандарға тапсырмай, өз күшімізбен және жасанды интеллекттің көмегімен атқардық.

Цехті өзіміз жобаладық: өндірістік желінің орналасуын, жұмыс аймақтарын өзіміз ойластырдық.

Рецептуралар мен өзіндік құнды да өзіміз есептедік. Технологиялық карталар, Brix көрсеткіші, pH деңгейі — барлығы сырттан технолог тартпай, өз есептеріміз негізінде жасалды.

Құжаттаманы да өзіміз дайындадық: өндірістік регламенттерді және HACCP жүйесіне қажет негізгі құжаттарды жинақтадық.

Маркетинг, баға саясаты, мәтіндер және қаптама дизайнын да өз күшімізбен жасадық.

Шамамен есептегенде, бұл бірнеше жалдамалы маманның жұмысы. Бізде бұл жұмыстың бәрін өзіміз атқардық. 200 млн теңгелік жалпы шығынмен салыстырғанда, бұл ештеңе емес. Бірақ осы шығын баптары бойынша кәсіп иесі сапаны жоғалтпай, жалпы шығынды қысқарта алады.

Түйін

Егер өндіріс ашуды жоспарлап жүрсеңіз, бастапқы шығын жоспарына бірден кемінде бір жарым есе қосып есептеген дұрыс. Себебі еден астындағы құбырлар, газ қосу және басқа да нәрселерге қатысты шығын жөндеу басталғаннан кейін ғана белгілі болады.

Қосымша қаражат қорын дайындап қойыңыз. Бюджеттің шамамен 10%-ы жоспарда болмаған шығынға кетуі — қалыпты жағдай. Сондықтан қосымша қорсыз жөндеу жұмыстарын бастамаңыз.

Зауытты 60 күнде іске қосуға болады, бірақ мұндай қарқын көбіне шығынның 50%-ға дейін өсуімен қатар жүреді. Ал мұнымен келіспейтіндер еден астында не жатқанын әлі көрмеген шығар.