Өндіріс желісін жеткізіп алу, орнату және іске қосу барысы

Алдыңғы бөлімдерде біз өндірісімізді жабдық орнатылғанын күтпей іске қостық: алғашқы партияларды сувид пен вакуум арқылы қолдан пісіре отырып, бүкіл жобаның тірегі — зауыттың негізгі технологиялық желісін күттік.

Мен осы мақалада оны қалай жеткізіп, құрастырып, алғаш рет іске қосқанымызды айтып беремін. Спойлер: мерзімінен кеш жеткізіп, күтпеген жағдайларға түсіп, ұзаққа тоқтап қалдық деп ойлаған сәттеріміз болды.

Алдыңғы бөлімдерді 60 күнде зауыт салу деген тег бойынша оқи аласыз.

Жеткізу процесін ұйымдастыру

Бас өндіріс желісін біз Ресейдегі өндірушіден тікелей тапсырыспен алдық. Жиынтығына ВВУ-500 вакуумдау-буландыру құрылғысы (ВБҚ), диспергатор, 600 литрлік қайнату қазаны, үш бұрандалы сорғы және қабылдаушы бункер кірді. Келісімшартта жабдықты дайындау мерзімін төлем алғаннан кейін 45 күн деп бекіттік.

Логистика жағын өзіміз ұйымдастырдық. Бізде екі амал болды: не зауыт өзі жібергенше күту, не жүк көлігін жалдап, жүкті жол бойы қадағалау. Біз екінші амалды таңдадық. Тасымалдаушы компанияны алдын ала таңдап, зауытта қабылдап алатын күнді белгілеп, Алматыға дейін бәрін бір-ақ көлікпен жеткізетін жол бағытын бекіттік.

Біз жүкті бір көліктен екінші көлікке артқызбай, жүкті бір көлікпен зақымдамай әкелеміз деп ойладық. ВБҚ-ны кез келген жүк сияқты тасымалдай салуға болмайды. Ол тот баспайтын болаттан жасалған, тігістері мен қаптамалары жұқа, ұсақ датчиктерден тұратын күрделі жабдық. Оны орынынан орынға жылжыта берген өте қауіпті.

Жүк тасымалдау, кеденнен өту

Жол жеңіл болды. Көлік бір аптадай жүрді, ол уақытта жүргізуші бізбен үнемі байланысып тұрды. Жүк көлігі далада тұрмасын деп, кіруге рұқсат қағазын алдын ала жасап алдық.

Бірақ жүк кеден аймағында тұрып қалды.

Жүкті жеңілдікпен рәсімдеу үшін жеткізуші тауардың шығу тегі туралы СТ-1 сертификатын дайындауға тиіс еді. Біз соның кесірінен тоқтап қалдық. Зауыт сол құжатты кешіктіре берді: алдымен бірдеңесі қате болды, кейін тағы бірдеңесін қосымша сұрау керек болды. Көлік жолға шығуға дайын болса да, біз құжатсыз қозғала алмадық.

Ақыры уәделескен мерзімге тағы үш апта қосылды. Біз біреудің құжат мақұлдауын күтіп қалып, жағдайды өз жағымыздан жылдамдата алмадық. Біреуге хабарлассаң да, жазсаң да, сөйлессең де, шешім қабылдайтын басқа біреу болды.

Қорытындысы мынадай: бірдеңені импорттаған кезде жеткізушінің құжаттарына өзіңіз жауап бересіз. Келісімшартта жүк жеткізу мерзімімен қатар мүмкіндігінше құжаттарды дайындау мерзімін бекітіп, кешіктіретін жағдайда айыппұл белгілеңіз. Болмаса, жұмыс тоқтаған уақыттағы шығынды өзіңіз тартасыз.

Жабдық күткен уақытта бітірілген жұмыс

Сол үш аптада біз де қол қусырып отырған жоқпыз:

• электр желілерін жоспарлы қуат жүктемесіне сай келтірдік
• су желілері мен кәріз жүйесін қазан тұратын орындарға жалғадық
• желдету жүйесін ретке келтірдік
• ескі газ желісін ажыратып, газгольдерден магистральдық газға көштік
• тапсырыстар түсе бергендіктен, өнімді қолдан пісіре бердік

Алайда кедендегі жағдай бізге көмектесті деуге де болады. Көлік уақтылы келсе, біз жабдықты жартылай дайын цехта қабылдаушы едік. Ал бұл жағдайда бәрін алдын ала дайындап, өндіріс желісін бірден орнатуға болатындай етіп үлгердік.

Өндіріс желісіне арналған орын дайындау

Бұл кезең мені қатты таң қалдырды. Жабдық орнататын алаңның сызбасын жасасаң болды деп ойладым: орын белгілеп, қажет желілерді байланыстыра салып, жұмысты сонымен бітіреміз дедім. Іс жүзінде бәрі күрделірек болды.

Өндіріс желісі дегеніміз бір-ақ құрылғы емес, өзара байланысқан технологиялық тізбек түріндегі жабдық: бункер → диспергатор → ВВУ-500 → қайнататын қазан → сорғы → мөлшерлегіш. Бұлардың арасында құбырлар, тармақтар, төгу және CIP-жуу бөліктері орналасады.

Қорытындысында мынаны жөндеу керек екенін анықтадық:

• ВБҚ орнату үшін төбе биіктігін қайта есептеп, жабдыққа үстінен қызмет көрсету мүмкіндігін жасау
• кәріз төгетін желілердің бұрылу бұрышын түзетіп, қою сұйықтықты дұрыс ағызу
• электр қалқанының диспергаторға қатысты орналасуын түзету: диспергатор 11 кВт тоқ тартады, оған бөлменің қарсы бұрышынан сым тартып жалғаған ыңғайсыз болады
• суық су мен ыстық су қазанның қасына емес, қазан тұрған жерге жалғануға тиіс
• тірек астындағы еденді тегістеу — құрылғы биік болғандықтан, қисық еденде жұмыс істегенде дірілдейді

Осындай ұсақ-түйек жұмыстың әрбіреуі жарты күн уақыт алды. Жалпы алғанда, бұған екі аптадай уақыт кетеді. Жоспарыңыздың бәрі бастапқы ойдан басқаша болады.

Қорытынды: орналасатын орнына лайық болатын жабдықты ешкім арнайы іздемейді. Әдетте бөлмені жабдыққа лайық болсын деп өзгерту керек болады. Сондықтан цех сызбасын құрылысшылардан бұрын технолог немесе аға монтаждаушы қарағаны дұрыс.

Жабдықты жеткізіп алып, орнатуға кеткен уақыт

Нақты жұмсалған уақытты алсақ:

• өндіріс желісін зауытта жасауға — 45 күн (келісімшартта белгіленген мерзім)
• СТ-1 кесірінен кешіккенге — шамамен 3 апта
• Ресейдегі зауыттан Алматыға дейін тасымалдауға — шамамен бір апта
• жүкті түсіріп, орнына орналастыруға — 2 күн
• жабдықты орнатып, реттеп, байланыстыруға — шамамен 10 күн
• желіні жұмыс тәртібіне келтіріп, сынай бастауға — тағы бірнеше күн, бізде бұл кезең әлі біткен жоқ

Яғни құрылғы ақысын төлеген сәттен алғаш рет «қосу» батырмасын басқанға дейін шамамен үш ай өтті. Басында мен екі ай жетер деп ойладым.

Орнату кезіндегі қиындықтар

Жабдық орнында тұрған сәтте жұмыстың қиыны осымен біткен шығар деп ойлайсың. Бұл қате ой.

Біріншіден, байланыстырғыш бөлшектердің өлшемдері сәйкес келмей қалды. Қағаз жүзінде бәрі дұрыс: фланецтері DN80, байланыстыратын бөлшектері DN50. Іс жүзінде бір бөлшек тым қалың, екіншісінің бұрандасы сәйкес келмейді, тағы бір жерде жиынтықта табылмаған қосымша бөлшек жетіспейді. Бұл да біреудің әдейі істеген қатесі емес. Бөлшектері әртүрлі жеткізушілерден жинақталған күрделі құрылғыда мұндай жағдай болып қалады. Сондықтан ұсақ бөлшектердің 5–10%-ын Алматыда сатып алу керек деп алдын ала жоспарлап қойған дұрыс.

Екінші мәселе — электр желісі. Оны қосқан кезде фазалары қате бұрылғаны анықталды. Мұны 10 минутта жөндеуге болады, бірақ оны да анықтау үшін алдымен бәрін қосып, тексеру керек қой.

Үшіншісі — құрылғыны байланыстыру. Дәнекерлеуші маман мен темір шебері келіп, қазандар мен сорғыларды бір-біріне екі күн байланыстырды. Бұл кезеңде де сызбада «кейін көрерміз» деген нәрселер кедергі болды: ағызатын жүйенің биіктігі, фланецтер мен датчиктерді шешіп алу мүмкіндігі сияқты нәрселерді түзету керек болды. Мұның бәрін жоспарда қарастыру мүмкін емес, тек жұмыс барысында ғана байқап, жөндеуге болады.

Өндіріс желісін баптау және алғаш рет сынау

Алғашқы сынақ кезінде өнім орнына су құйып өткіздік. Бұл стандарт сынақ: герметика, вакуум, жылу қаптамалары, сорғыштарды іс жүзінде тексердік.

Содан кейін қант ерітіндісін құйып, тағы бірнеше рет сынадық. Қант қосқанда құрылғы қою сұйықтықпен қалай жұмыс істейтіні білінеді: температурасы датчик көрсеткіштеріне сәйкес келе ме, ВБҚ вакуум ұстай ма, қазандар қалай өнім алмасады деген мәселелер шешіледі.

Вакуум ойдағыдай жұмыс істеген кезде мен қатты қуандым. Ол ВБҚ дұрыс істеп тұр, яғни қайнау температурасы түссе, біз өнімдерімізді 60–70 °C температурада пісіріп, иісін сақтай аламыз дегенді білдіреді.

Сынақпен бірге датчиктерді калибрлеп, пульттарды баптап, апат режимдерін тексердік. Бұл жұмыс әлі аяқталған жоқ, біз процесті тағы бір-екі ай реттеп, SKU-ды қолдан пісіргеннен өндіріс желісіне көшіреміз.

Командаға желімен жұмыс істеуді үйрету

Біз команды екі кезең үйреттік.

Бірінші кезеңге жеткізуші жіберген аға монтаждаушы қатысты. Біз одан құрылғыны қосып-ақ кетіп қалмай, командаға жабдықтың әр бөлшегін көрсетіп, қалай ашылатынын, қалай жуылатынын, датчиктері қалай істейтінін, вакуум тоқтап қалғанда не істеу керегін, бөлшектерді қалай ауыстыру керегін айтсын деп сұрадық. Бұған да үш толық жұмыс күні кетті.

Екінші кезеңде сынақ жасадық. Команда құрылғыны өз бетімен іске қосып, қателесіп, бұзып, қайта жинап көрді. Бұл кезеңді қысқартпаған жөн. Нұсқаулықты қанша рет оқып, тыңдасаңыз да, өзіңіз бәрін түртіп, буға күймегенше, өндіріс желісінде не болып жатқанын түсіне алмайсыз.

Нәтижесінде командадағы екі технолог пен бір өндіріс меңгерушісі құрылғыларды шамамен екі аптада жаттап алды. Қалғандары соларға қарап жүріп үйреніп жүр.

Өндірісті іске қосатын уақыт белгісіз болды

Шыны керек, мұндай да ой болды.

Көлік зауыттан жаңа шығып, СТ-1 құжаты әлі жеткізушіде жатқан кезде біз клиенттеріміздің алдындағы міндеттерімізді атқаруға тиіс болдық. Онымен бірге жалға алу мерзімі аяқтала бастады, командаға жалақы беріп, коммуналдық қызмет ақысын төлейтін уақыт та келіп қалды. Жабдық кешіккен сайын біз ақшадан айырылып отырдық.

Күндердің бір күні мен: «Әкелген жабдықты орната алмай қалсақ, не болады? Орнату уақыты екі айға созылып кетсе ше?» – деп уайымдай бастадым.

Алдында айтып кеткенімдей, сол сәтте біз бәрін қолдан жасайық дедік. Бұл шешіміміз қосымша жоспарға айналып, үрейімнің тең жартысын сейілтті. Бас жоспарымыз — өндіріс желісін пайдалану еді, бірақ болмай қалды. Ал қосымша жоспар бар болса, қолыңнан келгенше жұмыс істейсің. Болмаса, біреудің шешіміне қарап отыра бересің.

Қатты таң қалдырған жайт

Кедергілер туралы ойлағанда мен техникалық тұрғыдан бірдеңе дұрыс болмай қалатын шығар деп қауіптендім. Мысалы, вакуум жоспарлы режимде істей алмайтын шығар, сорғыштардың біреуі дұрыс қуат бермейтін шығар деп ойладым.

Бірақ жабдық орналастыратын орын мәселеге айналғанда таң қалдым.

Ең күшті жеткізушіден ең қымбат жабдық сатып алсаң да, еденің қисық болса, төбең 20 см тапал болса, немесе электр сымдары басқа жаққа бұрылса, ол жабдық дұрыс жұмыс істемейді. Әрі мұның бәрін бір күнде жөндеу де мүмкін емес.

Бұл жағдай менің келесі жобаларыма деген көзқарасымды өзгертті: енді мен алдымен өндіріс алаңы мен инженерлің жүйелерді ретке келтіріп, содан кейін жабдық сатып аламын.

Қорытынды

• импортталатын құрылғыны тасымалдау жолын зауытқа тапсырмай, өзіңіз қадағалаңыз
• жеткізушіден алатын құжатқа сіз өзіңіз жауапты боласыз, сондықтан келісімшартта жеткізушінің қайбір құжатты кешіктіргені үшін айыппұл белгілеңіз
• «құрылғы келді» және «құрылғы жұмыс істеп тұр» деген екі кезеңнің арасында кемінде екі апта жұмыс бар
• сметаға ұсақ-түйек бөлшектерге, қосымша өткізгіштер мен фланецтерге жұмсалатын шығынды қосыңыз: сатып алған жабдық бағасына тағы 5–10% қосылады
• құрылғыны әкелген сәтте оны қоятын орын 100% дайын болуға тиіс
• команданы жұмыс істеп тұрған құрылғыда үйретіңіз, нұсқаулық беріп жібере салмаңыз
• бірдеңе кешігетін жағдайларды ескеріп, қосымша жоспар дайындаңыз, болмаса біреуді босқа күтіп, уақыт кетіріп аласыз

Қазір біздегі өндіріс желісі жақсы істеп, әлі сынақтан өтіп жатыр, команда да әрі үйреніп жүр. Құрылғыны толық жұмысқа қосу үшін әлі бір-екі ай керек. Бұл кез келген жаңа өндірісте болатын қалыпты жағдай.

Бастысы, біз бос цехте күрделі технологиялық тізбекті іске қостық. Енді бұдан кері қайтар жол жоқ.

Зауыт ашу барысын біздің Instagram парақшамызға жазылып, бақылай аласыз.