1 200 теңгелік кофе бағасын неге ақтамай қалды
Мен 2025 жылдың басынан-ақ кофехана иелерінен: «Біз кофені жақсы демдейміз, клиенттеріміз де жетіп жатыр, бағамыз 1 200 теңге. Сонда да бір орыннан қозғалмай тұрған сияқтымыз», — дегенді жиі ести бердім.
Мұндай жағдай қазір шынымен де байқалады.
2026 жылы кофені 1 200 теңгеге сату тиімсіз болуы әбден мүмкін. Ол кофе жаман болғанынан немесе кәсіпкер қателескенінен емес, нарық қатты өзгерген сәтте баға өзгермей қалғанынан туған жағдай.
Бірнеше жыл бұрын бір шыныаяқ кофенің бағасын есептеген кезде жағдай басқаша болған. Кофе дәні арзанырақ тұрды. Сүт бағасы да қымбат болған жоқ. Қаптаманың өзіндік құны тіпті білінбейтін. Қазіргі ахуал мүлдем басқа.
2026 жылы Қазақстандағы эспрессо-қоспа келісінің орташа бағасы шамамен 15 000 теңге. Бір шыныаяқ капучиноға 20 грамдай кофе кетеді. Сонда кофенің бір өзі шамамен 300 теңге болып шығады. Сүт қоссақ, үстінен тағы 150–180 теңге қосылады. Сол сәтте бұрын мән бермеген қақпағы бар стақанның жүз теңгелік бағасы да сезіле бастайды.
Нәтижесінде бір шыныаяқ кофенің өзіндік құны мәзірдегі бағаның жартысындай болып шығады.
Осы жерде бәріміз де алданамыз. Көбі 1 200 теңгеге қарап, «Маржа бар ғой», — деп ойлайды. Сырттан қарағанда бар сияқты. Ал іс жүзінде олай емес.
Мәзірдегі бағаға ҚҚС қосылып тұрады. ҚҚС кофенің өзіндік құны мен мәзірдегі бағасының айырмасынан есептелсе де, маржа төмен болғанда сезіледі. Тапқан ақшамыз операциялық шығынға жетіп те үлгермейді.
Оған қоса басқа ескеретін нәрселер де бар: ол баристаның жалақысы, кофехана орнын жалға алу ақысы, эквайринг, коммуналдық шығын, бүлінген азық-түлік, жұмыс тоқтап қалатын күндер, салықтар. Уайымсыз жұмыс істеу үшін бір шыныаяқ кофені 1 200 теңгеге сатқан тиімсіз екені сол кезде байқалады.
Көптеген кофехана кофесін жақсы сатып, қонақтарын риза қылады, бірақ ай соңында ақша таппай отырады. Бәрінің жағдайы бір: баға былтырғыдай қалып қойып, өзіндік құн 2026 жылғы жағдайға сай қымбаттай бастады.
Айтқанның бәрі көбірек ақша табу керек, бағаларды тезірек көтеру керек дегеніміз емес. Қазіргі жағдайды қайта қарастыру керек. Кофе бұдан бері арзан тұрмайды. Ал оны бұрынғыдай сата берсек, бизнес іштен құри бастайды.
Мұнда шығындалудан емес, «бәрі жақсы» деп алданып жүре бергеннен қорқу керек. Кофеханалар төмен маржаға ұзақ шыдай бергенімен, клиент азая бастаса, бариста ауырып қалса немесе сүт қымбаттай кетсе, шығын бірден көбейеді.
2026 жылы 1 200 теңгелік кофе дәмді болып, қонақтарға ұнап жатса да, көбінесе бағасын ақтамайды. Бұл жағдайда көршілердің бағасына алаңдамай, әркім өз экономикасын түзетіп алғаны жөн.