Қазақстандағы маркетплейс сатушыларына арналған салықтар

Маркетплейсте жұмыс істеу — салық есебін дұрыс жүргізуді талап ететін толыққанды кәсіпкерлік қызмет. Маркетплейс логистиканы, төлем қабылдауды және сатып алушымен жұмыс істеуді өз жағынан іске асырады, бірақ салық есебін жүргізуге жауап бермейді. Сондықтан сатушыға қандай салық режимі лайық болуы мүмкін екенін түсіндіреміз.

Сатушы қандай салықтар мен төлемдерді төлейді

Салық мөлшері сатушының мәртебесіне және таңдаған салық режиміне байланысты: егер сіз жеке кәсіпкер (ЖК) болсаңыз — жеке табыс салығы (ЖТС), ал егер сізде ЖШС болса — корпоративтік табыс салығы (КТС) төленеді. Кейбір жағдайларда қосылған құн салығын (ҚҚС) төлеу қажет болуы мүмкін.

Міндетті төлемдерді — кәсіпкер өзіне-өзі төлейді, ал қызметкерлері болса, олар үшін де төлейді.

Маркетплейс комиссиясы — бұл платформа қызметтері үшін төленетін ақы. Маркетплейс комиссияны сатып алушының төлемінен ұстап қалады, сондықтан сатушының банк шотына сатып алушы төлеген сомадан аз ақша түседі.

Салықтар және салық режимі

2026 жылы маркетплейс сатушылары үшін негізгі мәселелердің бірі — салық режимін таңдау. Маркетплейстегі бизнес үшін жалпыға бірдей белгіленген салық салу режимі (ЖБР) және оңайлатылған декларация негізіндегі режим қолайлы. Бұл ретте бизнес табысы белгіленген шектен аспауы керек — 2026 жылы бұл шек 600 000 АЕК.

Егер ЖК немесе ЖШС оңайлатылған салық режимінің талаптарына сай келмесе, бизнес жалпыға бірдей белгіленген режимде (ЖБР) жұмыс істейді.

Оңайлатылған режимде салық бүкіл айналымнан есептеледі, ал жалпыға бірдей белгіленген режимде — тек таза пайдадан (табыс минус құжат растаған шығындар) есептеледі.

ЖК жеке табыс салығын (ЖТС) төлейді: оңайлатылған режимде — 4%, ал жалпыға бірдей белгіленген режимде табыс 230 000 АЕК-ке дейін болса — 10%, ал одан жоғары болса — 15%.

ЖШС корпоративтік табыс салығын (КТС) төлейді: оңайлатылған режимде — 4%, ал жалпыға бірдей белгіленген режимде (ЖБР) — 20%.

ҚҚС

2026 жылдан бастап Қазақстанда ҚҚС-ның стандарт мөлшерлемесі — 16%. Жалпыға бірдей белгіленген режимде (ЖБР) жұмыс істейтін және жыл басынан бері айналымы 10 000 АЕК-тен асқан ЖК мен ЖШС ҚҚС бойынша есепке тұруға міндетті.

Оңайлатылған салық режимінде жұмыс істейтін кәсіпкерлер ҚҚС бойынша есепке тұрмайды.

Қайсысын таңдаған дұрыс: ЖК ме, әлде ЖШС ме?

Сондықтан бизнес үлгісін таңдағанда тек салықтарға ғана емес, басқа да факторларға назар аударған жөн. Қызметкерлердің саны, бизнес көлемі, серіктестермен және жеткізушілермен жұмыс істеуі, инвестиция тарту қажеті және басқа да міндеттер маңызды рөл атқарады.

Бір иесі бар шағын дүкенге ЖК ашқан тиімді.

Егер бизнесті бірнеше серіктес бірге құрса немесе оны жеке компания ретінде дамытуды жоспарласа, ЖШС ашқан дұрыс.

Маркетплейс комиссиясы және салықтар

Комиссия мөлшері маркетплейстің өзіне байланысты.

Мысалы, сатып алушы тауар үшін 100 мың теңге төледі, платформа 15 мың теңге көлемінде комиссия ұстап қалды, ал сатушыға 85 мың теңге түсті дейік.

Егер маркетплейс комиссия ұстап қалса, салықты қай сомадан есептеу керек?

Егер сатушы оңайлатылған салық режимінде жұмыс істесе, салық салу базасы маркетплейс комиссиясын шегергеннен кейін оның банк шотына нақты түскен сомаға емес, табыс сомасына қарай анықталады.

Ал жалпыға бірдей белгіленген режимде (ЖБР) маркетплейс комиссиясы растаушы құжаттары бар болған және шегерім талаптарға сәйкес келген жағдайда шығыс ретінде есепке алынуы мүмкін.

Сондықтан салықты есептеген кезде сатушының шотына түскен сома ғана емес, рұқсат етілген шығыстар ескерілгеннен кейінгі салық салынатын табыс та маңызды.

Есеп беру

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап интернет-платформалар тауар сату туралы ақпаратты ай сайын салық органына ұсынуы тиіс.

Мәліметтер есепті айдан кейінгі айдың 5-күнінен кешіктірілмей мемлекеттік кірістер органына берілуі қажет.

Сатылған тауарлар туралы нысанды осында жүктеп алуға болады.

Іс жүзінде сауда көлемі бірдей болған екі сатушының салық жүктемесі әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, бір сатушы жалғыз өзі жұмыс істеп, оңайлатылған салық режимін қолданады да, ҚҚС төлемейді. Ал екінші сатушының қызметкерлері бар, ол жалпыға бірдей белгіленген режимді (ЖБР) қолданып, ҚҚС төлейді.

Екеуі де бір маркетплейс арқылы тауар сатса да, олардың міндетті төлемдерінің жиынтығы әртүрлі болады.

Сондықтан маркетплейстегі сатушы үшін сауданың жақсы өткені ғана емес, сонымен қатар оның табысына салық тұрғысынан не болатынын түсіну де маңызды.